Z dniem 24 sierpnia 2022 r. uchylony został ustawowy zakaz potrącania kar umownych w zamówieniach publicznych. Co to oznacza dla zamawiających i wykonawców?
Art. 15r1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tzw. „ustawa covidowa”) zakazywał zamawiającym potrącania kar umownych. Oznaczało to, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego w związku z COVID-19, a także przez 90 dni od dnia odwołania stanu, który obowiązywał jako ostatni, zamawiający nie mógł potrącić kary umownej zastrzeżonej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy z wynagrodzenia wykonawcy lub z innych jego wierzytelności. Zamawiający nie mógł także dochodzić zaspokojenia z zabezpieczenia należytego wykonania tej umowy.
Jednocześnie bieg terminu przedawnienia roszczeń zamawiającego z tytułu kar umownych nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu.
Uchylenie zakazu potrąceń
Z dniem 24 sierpnia 2022 r., na mocy ustawy nowelizującej, zakaz potrącania kar umownych przestał obowiązywać, a art. 15r1 ustawy covidowej został uchylony.
Jednocześnie ustawodawca określił m.in. terminy, w których możliwe jest dokonanie potrącenia przez zamawiającego kar umownych z wynagrodzenia wykonawcy. Terminy te uzależnione są od daty powstania zdarzenia uzasadniającego naliczenie kary umownej i tak:
– jeżeli zdarzenie powstało do 31 grudnia 2020 r. – zamawiający może dokonać potrącenia nie wcześniej niż od 1 października 2022 r.;
– jeżeli zdarzenie powstało w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. – zamawiający może dokonać potrącenia nie wcześniej niż od 1 stycznia 2023 r.;
– jeżeli zdarzenie powstało w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 24 sierpnia 2022 r. – zamawiający może dokonać potrącenia nie wcześniej niż od 1 kwietnia 2023 r.
Dochodzenie roszczeń z zabezpieczenia należytego wykonania umowy
Dodatkowo ustawa nowelizująca uregulowała kwestie dotyczące dochodzenia roszczeń o zapłatę kary umownej z zabezpieczenia należytego wykonania umowy, także w sytuacji, gdy okres ważności takiego zabezpieczenia upływa przed nadejściem wyżej określonych terminów, wprowadzając niezbędne wyjątki od ogólnych reguł. Co ciekawe, wyjątki te nie znajdą zastosowania, jeżeli wykonawca, na 14 dni przed upływem ważności zabezpieczenia, każdorazowo przedłuży jego ważność lub wniesie nowe zabezpieczenie, którego warunki zaakceptuje zamawiający.